CYMRAEG

Tipyn bach am Lynebwy

Croeso! Failte! Welcome! Bienvenue! Alright, butt!

(gan Paul Walbyoff a Robert Smith. Diolch i Phylip Brake am ei help gyda chyfieithu)

Ar hyn o bryd, mae Glynebwy yn chwarae yn y Bencampwriaeth, sef yr adran newydd a sefydlwyd gan Undeb Rygbi Cymru i ddechrau fis Medi, 2012. Enillodd y clwb Adran Un y Dwyrain yn 2010-11 a 2011-12, ar ôl cael ei ddiraddio o Uwchadran y Principality yn 2010.

Gobeithio y byddwch yn mwynhau eich taith a’ch ymweliad â Glynebwy. Os oes gennych unrhyw sylwadau, e-bostiwch y gwefeistr.

Lleolir Glynebwy yn ne-ddwyrain Cymru ym mwrdeistref Blaenau Gwent. Ymhlith y bobl enwog sy’n hanu o Lynebwy mae’r dylunydd ffasiwn, Geoff Banks; rheolwr Oasis (a chyn-cadeirydd y clwb) Marcus Russell; Steve Jones, rhedwr Marathon a ennillodd y rhas yn Llundain ym 1985 a sy'n dal i gynnal record Prydeinig y Marathon (2:07:13 yn Chicago, yr un flwyddyn); chwaraewr snwcer, a chyn pencampwr y byd, Mark Williams; a’r seren sgrin/llwyfan, Brian Hibbard a gyrhaeddodd frig siartiau pop Prydain gyda’r ‘Flying Pickets’, ac a gafodd ffling gyda Deirdre yn ‘Coronation Street’! Ond unwaith eto, pwy (yn ôl y sôn) sydd ddim? Priododd Penny Tranter o Adran Dywydd y BBC, i mewn i deulu oedd yn berchen siop groser a blodau yn ‘Badminton Grove’ ac, wrth gwrs, dyna’r canwr pop enwog o Gymro, Tom Jones. Arhoswch funud, mae e’n dod o Bontypridd, er y gred yw ei fod unwaith wedi cael ei dalu (yn ôl y sôn) am beidio â chanu yn y Ty Bryn!

Defnyddiwyd dur o Lynebwy i adeiladau Pont Harbwr Sydney, ac mae 44,000 o friciau peirianyddol coch o Gendl yn cynnal Adeilad yr ‘Empire State’, tra bo dociau Southampton yn sefyll ar slag wedi ei fathru (amureddau wedi eu hoeri o wneud dur) o waith haearn Cendl.

Mae tref Glynebwy, a’r ardal o’i chwmpas, yn meddu ar orffennol diwydiannol cyfoethog – yn y lle cyntaf yn sgil cynhyrchu haearn a mwyngloddio glo, ac wedyn oherwydd y diwydiant dur – a dyna pam mai DYNION DUR (STEELMEN) yw llysenw Clwb Rygbi Glynebwy.

Yn sgil yr hinsawdd economaidd cyfnewidiol sydd ohoni, ynghyd â chynllwyniau cyfalafiaeth global, caeodd y pyllau glo a’r gwaith dur (a oedd yn ei ddydd, y gwaith dur integredig hwyaf yn y byd) a roddai swyddi i bobl Glynebwy a’r ardal o’i chwmpas. Y dyddiau hyn, mae llawer o bobl Glynebwy yn dal i weithio mewn cwmnïau lleol, tra bo eraill yn teithio bob dydd i weithio yng Nghasnewydd neu Gaerdydd.

Mae Glynebwy yn meddu ar hinsawdd falmaidd a mwyn. Dyw hi braidd byth yn bwrw glaw yma. Ni fu eira yma ers iddi friwlan rhyw ychydig yn ôl yn 1947, ac mae’r tymheredd cyfartalog blynyddol yn cymharu’n ffafriol â gorllewin Awstralia a’r Cote d'Azur. (Daw’r wybodaeth yma o waith clasurol Billy Benjy – a ystyrir gan lawer ei fod yn waith diffiniadol yr oes, sef ‘101 o Gelwyddau am Lynebwy’.)

Am fwy o wybodaeth am hanes cymuned a chlwb rygbi Glynebwy, gweler y cyhoeddiadau canlynol:

‘Steel, Skill and Survival: Rugby in Ebbw Vale and the Valleys (1870 - 1952)’ gan David Boucher.

‘Heritage: A History of Ebbw Vale (Volume 1)’ gan Keith Thomas. (ISBN 0948698098)

‘A History of Ebbw Vale’ gan Arthur Gray-Jones.

Sut i gyrraedd yma

Satnav: NP23 5AZ
Mapiau Google cliciwch yma

Trên pob awr o Gaerdydd Canolog yn galw am Rogerstone, Rhisga a Phontymeistr, Crosskeys, Trecelyn, Llanhilledd a Pharcfford Glynebwy. O'r orsaf, cymerwch tacsi i Barc Eugene Cross (5 munud) neu fws i ganol y dref a thro byr i Barc Eugene Cross.

Ar fws: Y prif gysylltiadau o ddinasoedd Caerdydd a Chasnewydd yw gwasanaeth bws X4 sy’n rhedeg rhwng Caerdydd a Henffordd drwy Bontypridd, Merthyr Tudful, Glynebwy a’r Fenni, yn y ddau gyfeiriad, a gwasanaeth 22 sy’n rhedeg rhwng Casnewydd a Glynebwy drwy Gwmbrân, Pontypwl ac Aberbîg, yn y ddau gyfeiriad. Dylech ymgynghori â’r cwmni, sef ‘Stagecoach’, cyn cychwyn.

Mewn awyren i Gaerdydd neu Fryste; mae gan y ddau faes awyr fynediad rhwydd i draffordd yr M4.

Ar yr heol yn teithio o’r M4 Gadewch yr M4 ar Gyffordd 28.

O ble bynnag y dowch, cewch groeso cynnes iawn, ac o ddilyn y cyfarwyddyd canlynol, dewch o Gyffordd 28 yr holl ffordd i heulog Barc Eugene Cross.

Wrth y cylchfan yn syth ar ôl Cyffordd 28, anelwch am yr A487, gan ddilyn yr arwyddion am Risga a Bryn-mawr. Dyna’r tro cyntaf ar y chwith os dowch o’r gorllewin, ond ar y dde ichi, os byddwch yn dod o’r dwyrain.

Yn fuan iawn gwelwch gylchfan arall lle y dylech ddilyn yr A467 a’r un arwyddion. Mae hon yn ffordd ddeuol dda. Drwy gyfres o gylchfannau, cadwch ar yr A467, gan ddilyn yr arwyddion i FRYN-MAWR.

Oddetu 12 milltir ar ôl gadael yr M4, ewch drwy groesffordd weddol fawr â goleuadau traffig yng NGHRYMLYN. Cyn ichi gyrraedd y goleuadau traffig yng NGHRYMLYN, fe welwch ar y chwith, ffatri’r gwneuthurwyr Hi-Fi/Fideo o Japan, sef AIWA.

Cariwch ymlaen, gan ddilyn yr A467, sydd erbyn hyn yn ffordd sengl. Wrth y cylchfan nesaf, trowch ar y chwith i’r A4046. Gwelwch arwyddion i BARC yr WYL ag wyneb fel clown arnyn nhw. Byddwch yn teithio ar hyd heol gul â choed pîn (pert iawn!), ac ar ôl ychydig filltiroedd, cyrhaeddwch dref fach CWM. Wrth y cylchfan, cymerwch y 3ydd fynedfa (yr A4046). Edrychwch yn eich tywyslyfr o stereoteips ac ystrydebau a throi at ‘olygfa nodweddiadol o Gymoedd Cymru.’

Yr A4046 yw’r heol yma o hyd. Cadwch ar yr heol hon hyd cyrhaeddwch WAUN-LWYD. Wrth deithio drwy WAUN-LWYD, gwnewch yn siwr nad ydych yn mynd dros 30 mya (50 cya) gan fod yno nifer o gamerâu heddlu, a fyddech chi ddim angen ymddangos ar gyfres deledu Sky, ‘Pan fo Pobl yn Cyflymu drwy Waun-lwyd.’

Chwiliwch am WESTY’R PARC (PARK HOTEL), sef adeilad gerrig llwyd ar y dde ichi. Bydd angen ichi droi i’r dde* ychydig cyn cyrraedd GWESTY’R PARC. Wrth ichi deithio ar hyd yr heol, fe welwch safle'r hen Waith Dur ar y chwith.

Os arhoswch ar yr heol yma, ymhen rhyw ddwy filltir, byddwch tu allan i Glwb Rygbi Glynebwy.

*Dewis arall i ffordd GWESTY’R PARC: yn lle troi i’r dde, arhoswch ar yr heol yr ydych arni, ac wrth y cylchfan nesaf, cymerwch yr 2il fynedfa. Gwelwch safle'r hen Waith Dur ar y dde ichi, a dylech fynd yn syth ymlaen am tua milltir hyd nes y gwelwch, ar y chwith, ranc tacsi a rhes o arosfannau bws.

Heibio i’r arosfannau bws, mae’r heol yn troi i groesfan belican. Cyn cyrraedd honno, trowch i’r dde ar y cyffordd. Dilynwch yr heol i lawr i’r cyffordd nesaf a bydd Clwb Rygbi Glynebwy ar y dde ichi.

O'r A465 (Heol Pennau'r Cymoedd)

Ar gylchfan GLYNEBWY bydd rhaid ichi ddilyn y fynedfa a'r arwydd sy’n dweud, GLYNEBWY (mynedfa cyntaf o'r ddwyrain neu trydydd fynedfa o'r gorllewin).

Cariwch yn syth ymlaen. Ar y dde ichi mae Ysgol Gyfun Glynebwy a champws Glynebwy Coleg Gwent. Ar y chwith mae Ysbyty'r Tri Chwm a meysydd chwarae.

Wrth y cylchfan, cymerwch y fynedfa gyntaf. Ar y chwith mae’r Orsaf Dân. Cariwch yn syth ymlaen. Wrth y cyffordd nesaf (llawer o goleuadau traffig) mae Clwb Rygbi Glynebwy ar y chwith ichi.

O ba gyfeiriad bynnag y byddwch yn teithio, mae’r tirnodau ger y maes yn cynnwys TESCO, Canolfan Hamdden Glynebwy, y Canolfan Gwaith a’r Ganolfan Ddinesig.

Gellir parcio yn y Ganolfan Ddinesig a thu ôl i Westy’r ‘Bridgend’ ger Ysgol Pont-y-gof.

Os oes gennych amheuaeth, rydym yn gyfeillgar iawn, ac eithrio Jones, y senoffôb, wrth gwrs.

Llety a Lluniaeth

Mae llawer o westai yn yr ardal o gwmpas Glynebwy – pob un ohonyn nhw o fewn taith car 15 / 20 munud o Lynebwy. Yn y dref ei hunan, cewch aros yn yr Ebbw Vale Guesthouse, y Park Hotel neu'r Premier Travel Inn (nes i'r orsaf).

Diau y byddwch am brofi awyrgylch ty’r clwb, 'The Welfare', ym Mharc Eugene Cross, ond mae yna amryw o dafarndai o fewn cyrraedd y maes ar droed, yn enwedig Gwesty’r ‘Bridgend’ (tu allan i’r brif fynedfa), y ‘King’s Arms, ac yng nghanol y dref, mae'r ‘Picture House’ (tafarn J. D. Wetherspoon lle gellir cael bwyd o ansawdd dda am bris rhesymol), y Saith Bwa (Severn Arches) a Thafarn y Farchnad (Market Tavern) (tafarn â cherddoriaeth fyw). Mae yng nghanol y dref nifer o siopau bwyd parod lle gellir blasu bwyd o’r India, Tseina, cyw iâr wedi’i ffrïo, cebabs, a ‘sgods a ‘sglods traddodiadol a'r restaurant Indiaidd rhagorol y Tara Mahal.

Ffoniwch y Clwb ar 01495 302995 am gyngor.